có phước
Định nghĩa
Tính từ (thường dùng trong văn nói, mang tính chất địa phương hoặc cổ): - Có may mắn, được hưởng điều tốt lành: "có phước" chỉ trạng thái hoặc phẩm chất của một người được ban cho những điều thuận lợi, may mắn trong cuộc sống, thường gắn với quan niệm tâm linh về phúc đức. - Được ơn trên, được che chở: "có phước" diễn tả sự nhận được sự bảo hộ hoặc ân huệ từ thế lực siêu nhiên, tổ tiên, hoặc do tích đức từ trước.
Ví dụ sử dụng
- (Cậu ấy rất may mắn, vừa trúng giải thưởng lớn.)
- (Bà cụ cho rằng sự may mắn của người con là nhờ phước đức.)
- (Đứa bé được hưởng điều tốt lành từ gia cảnh.)
- (Anh ấy được ơn trên che chở, vượt qua cơn nguy kịch.)
Các cách sử dụng nâng cao
- "có phước phần": may mắn thuộc về số phận, định mệnh.
- Người có phước phần thì dù khó khăn cũng vượt qua. (Người may mắn theo số mệnh sẽ vượt qua thử thách.)
- "có phước đức": may mắn nhờ vào việc làm thiện lương, tích đức từ kiếp trước hoặc hiện tại.
- Làm việc thiện thì con cháu sẽ có phước đức. (Hành thiện mang lại may mắn cho hậu thế.)
- "có phước còn hơn có tài" (tục ngữ): may mắn quan trọng hơn tài năng trong nhiều tình huống.
- Nó không giỏi lắm nhưng có phước còn hơn có tài, nên việc gì cũng suôn sẻ. (May mắn bù đắp cho sự thiếu tài năng.)
Biến thể và từ gần giống
- Có phúc (tính từ): nghĩa tương tự "có phước", phổ biến hơn trong văn viết và văn nói hiện đại.
- Có phúc mới được làm dâu gia đình này. (May mắn mới có cơ hội đó.)
- Phước (danh từ): điều tốt lành, may mắn do trời ban hoặc tích đức.
- Phước đức tại mẫu. (Phước lành nhờ ở người mẹ.)
- Phước lộc (danh từ kép): may mắn và tài lộc.
- Chúc bạn nhiều phước lộc. (Chúc bạn nhiều may mắn và giàu sang.)
- Vô phước (tính từ): không may mắn, bất hạnh — trái nghĩa với "có phước".
- Vô phước mới gặp cảnh này. (Không may mắn mới rơi vào hoàn cảnh đó.)
Từ đồng nghĩa
- Có phúc: may mắn, được hưởng điều lành (đồng nghĩa chính xác).
- May mắn: gặp điều tốt lành một cách tình cờ hoặc do số phận.
- Hên (từ lóng): may mắn trong ngữ cảnh thông thường.
- Hên quá, trời mưa mà tôi có ô. (May mắn vì có ô khi trời mưa.)
Thành ngữ liên quan
- Có phước hơn có tài: nhấn mạnh tầm quan trọng của may mắn so với tài năng (như đã giải thích ở trên).
- Phước bất trùng lai (Hán Việt): may mắn không đến hai lần — cảnh báo về sự hiếm hoi của phước.
- Nhưng ông ấy quên rằng phước bất trùng lai, nên tiêu xài hoang phí. (Ông ấy không biết trân trọng may mắn.)